Trasa 1 - z Dąbrowy nad Odrę i do Opola

MAPA TRASY

https://www.google.com/maps/d/u/0/viewer?mid=1SH8MZ8D-1Da22PVWb8jcLkAZjCwuVkk&usp=sharing

PLIKI GPX DO POBRANIA
GPXTRASA GŁÓWNA - Z DĄBROWY NAD ODRĘ I DO OPOLA (100,13KB)
GPXTRASA ALTERNATYWNA A - DOJAZD DO GRĄDÓW ODRZAŃSKICH (17,71KB)
GPXTRASA ALTERNATYWNA B - NIEWODNIKI - WRZOSKI (19,30KB)

CHARAKTERYSTYKA TRASY

Rodzaj trasy: turystyczna, łatwa

Długość trasy: 48,3 km / 65,5 km / 40,2 km

Najkrótszy wariant (bez dojazdu do rezerwatu Narok i centrum Niewodnik + skrót Niewodniki – Wrzoski): 34,7 km

Czas przejazdu: 3-4 h / 4-5 / 2,5-3,5 h

Drogi asfalt/bruk: 31,5 / 38,3 / 22,7 km

Drogi gruntowe:16,8 / 27,2 / 17,5 km

Suma podjazdów:47 m

Suma zjazdów:47 m

Najwyższy punkt:194 m n.p.m.

Najniższy punkt:144 m n.p.m.

Oznaczenia na mapie Google:kolor żółty

Dojazd samochodem: Dąbrowa, parking przy kościele lub Urzędzie Gminy

Dojazd pociągiem: stacje: Dąbrowa, Chróścina, linia kolejowa Opole - Wrocław

Bardzo malownicza trasa o średniej długości prowadząca do Doliny Odry. Oprócz pięknych widoków na rzekę czeka nas wizyta w rezerwacie przyrody „Narok”, a tych którzy chcieliby wydłużyć wycieczkę, czekają jeszcze odwiedziny na wartościowym przyrodniczo obszarze Grądów Odrzańskich w okolicach wsi Wielopole. Po drodze zobaczymy większość najważniejszych zabytków gminy Dąbrowa, w tym aż 5 dworów i pałaców. Zachodni fragment trasy dociera do Muzeum Wsi Opolskiej w Opolu-Bierkowicach, dzięki czemu łatwo mogą z niej skorzystać również mieszkańcy Opola. Jeśli 48 km to dla Was dużo, można skrócić wycieczkę o 8 km dzięki alternatywnemu wariantowi trasy na odcinku Niewodniki – Wrzoski. Jeśli dodatkowo pominiemy dojazd do rezerwatu przyrody Narok oraz do centrum Niewodnik, trasa skróci się do niecałych 35 km.

SKRÓCONY PRZEBIEG TRASY

DĄBROWA (Plac Powstańców Śląskich – ul. Zamkowa – ul. Ks. Józefa Sztonyka – ul. Polna – glinianki – ul. Polna – ul. Ks. Józefa Sztonyka – ul. Ciepielowicka) • CIEPIELOWICE (ul. Długa – ul. Lipowa – ruiny dworu – ul. Zamkowa – ul. Akacjowa) • KARCZÓW (ul. Cmentarna – ul. Wiejska – ul. Szkolna) • czerwony szlak rowerowy • NAROK (ul. Karczowska – ul. Wiejska – ul. Brzozowa) • śluza Chróścice • niebieski szlak rowerowy • rezerwat przyrody „Narok” • niebieski szlak rowerowy • śluza Chróścice • czerwony szlak rowerowy • NIEWODNIKI (ul. Odrzańska – Otok) • droga szutrowa po wale Odry • ŻELAZNA (ul. Nadodrzańska – ul. Opolska – ul. Warszawska) • droga dla rowerów Polder Żelazna  • Opole (rondo na obwodnicy miasta – ul. Partyzancka – ul. Północna – ul. Pisankowa – ul. Etnografów – Muzeum Wsi Opolskiej – ul. Żerkowicka) • droga techniczna wzdłuż torów • CHRÓŚCINA (stacja PKP – ul. Kolejowa – ul. Kościelna – ul. Niemodlińska – Park Dworski – ul. Niemodlińska – ul. Dąbrowska) • DĄBROWA (ul. Sokolnicka – Plac Powstańców Śląskich).

SZCZEGÓŁOWY PRZEBIEG TRASY

0,0 km • Dąbrowa – rezerwat przyrody „Narok”

Długość odcinka – 16,7 km

Wycieczkę rozpoczynamy przy zamku w Dąbrowie. Wyruszamy w kierunku północnym, zjeżdżając ul. Zamkową do ul. Sztonyka. Mijamy Urząd Gminy i 150 m dalej możemy odbić w lewo, w ul. Polną w kierunku glinianek, będących pozostałością po dawnej cegielni. Czterysta metrów dalej skręcamy w prawo w stronę drzew i docieramy do terenów rekreacyjnych nad gliniankami. Wracam tą samą drogą do centrum Dąbrowy i skręcamy w lewo. Po chwili mijamy skrzyżowanie przy poczcie i skręcamy łagodnie w lewo, zgodnie z biegiem głównej ulicy. Nieco dalej dojeżdżamy do skrzyżowania z ruchliwą drogą krajową 46 i jedziemy prosto. Za boiskiem i torami kolejowymi wjeżdżamy do Ciepielowic. Tutaj, zaraz za świetlicą wiejską skręcamy w prawo, w ul. Długą. Dojeżdżamy do poprzecznej ul. Łąkowej, widząc przed sobą ruiny dawnego dworu. Jedziemy w ich kierunku, mijając je po ich lewej stronie, ul. Zamkową. Na jej końcu dojeżdżamy do skrzyżowania przy boisku sportowym i podwórku Nivea, gdzie skręcamy w prawo i jedziemy rzadko uczęszczaną asfaltową szosą do Karczowa.

W Karczowie na pierwszym skrzyżowaniu na skraju wsi skręcamy w lewo, w ul. Wiejską. Po chwili mijamy zabytkowy kościół katolicki, za którym położony jest ogrodzony teren kompleksu pałacowo-parkowego. Dojeżdżamy do skrzyżowania z drogą krajową 94. Jedziemy dalej prosto ul. Szkolną, na początku której mijamy zabytkowy kościół ewangelicki. Na końcu długiej prostej, skręcamy w lewo, a na następnym skrzyżowaniu w prawo (cały czas ul. Szkolna). Na końcu kolejnej prostej znów skręcamy w lewo i mijając Stajnię Karczów, wjeżdżamy do lasu. Poruszamy się teraz czerwonym szlakiem rowerowym. Docieramy do poprzecznej drogi gruntowej i skręcamy w lewo. Nieco ponad 2 km dalej wjeżdżamy do Naroka, jadąc dalej główną ulicą wsi. Mijamy pałac oraz kościół, a gdy główna ulica skręca w prawo, my jedziemy prosto ul. Odrzańską. Za wsią wjeżdżamy do lasu i na skrzyżowaniu przy miejscu postoju nad leśnym oczkiem wodnym skręcamy w lewo, jadąc dalej niebieskim szlakiem rowerowym. Po chwili wyjeżdżamy z lasu i skręcamy w lewo, poruszając się dalej wałem przeciwpowodziowym biegnącym skrajem lasu. Po chwili mijamy zabudowania Narockiej Kolonii, przy których szlak dobiega do Odry, skręca w lewo i wjeżdża znów do lasu. Tu zaczyna się rezerwat przyrody „Narok”. Dalej jedziemy drogą leśną nad brzegiem Odry. Po drodze mijamy kilka miejsc, gdzie możemy zatrzymać się na odpoczynek nad samą wodą. Za lasem docieramy do końca rezerwatu. Tu warto dojechać jeszcze kawałek na skraj miejscowości Golczowice, gdzie możemy zobaczyć malownicze mokradła będąca częścią Grądów Odrzańskich. Stąd możemy udać się w drogę powrotną w stronę Naroka lub wydłużyć trasę do Grądów Odrzańskich położonych w okolicach wsi Wielopole, po drugiej stronie Odry (ok. 17 km w dwie strony).

16,7 km • Rezerwat przyrody „Narok” – Opole, Muzeum Wsi Opolskiej

Długość odcinka – 21,0 km

Z rezerwatu przyrody „Narok” wracamy początkowo tą samą drogą, którą do niego przyjechaliśmy. Za lasem, skręcamy w prawo w stronę Narockiej Kolonii i tuż przed nią skręcamy w lewo, na drogę biegnącą wałem przeciwpowodziowym. Docieramy do kolejnego zagajnika i przy miejscu postoju nad leśnym oczkiem wodnym skręcamy ostro w lewo, docierając do śluzy Chróścice. Dalej kierujemy się na wschód asfaltową szosą biegnącą wzdłuż rzeki. Gdy droga zakręca w prawo, w stronę Naroka, my jedziemy prosto drogą gruntową, którą prowadzi czerwony szlak rowerowy. Jadąc cały czas równolegle do rzeki, docieramy na skraj miejscowości Niewodniki, gdzie wracamy na asfalt. Kierujemy się do centrum wsi, gdzie warto zobaczyć położony w parku pałac. Jeśli potrzebujemy odpocząć, warto skorzystać z ławek w nowym Parku Wiejskim usytuowanym za boiskiem sportowym.

Z centrum Niewodnik wracamy w kierunku Odry. Na skraju miejscowości możemy zgodnie z czerwonym szlakiem rowerowym skręcić w prawo, w stronę cmentarza – prowadzi tędy alternatywny skrót Niewodniki – Wrzoski (opis poniżej). Jadąc trasą główną, za wsią, po prawej stronie mijamy malownicze oczko wodne (fragment starorzecza Odry) i na rozwidleniu dróg kawałek za nim skręcamy w prawo, w stronę śluzy Dobrzeń Wielki. Na pierwszym rozwidleniu skręcamy w prawo i docieramy do przysiółka Otok. Tu, przy kapliczce skręcamy w prawo i przejeżdżamy pomiędzy zabudowaniami przysiółka. Na jego końcu czeka nas krótki odcinek (ok. 300 m) lekko zarośniętej (ale dobrze przejezdnej) drogi gruntowej, za którym zaczyna się szeroka droga szutrowa biegnąca wzdłuż Odry do Żelaznej. Na początku tej miejscowości zjeżdżamy z wału, skręcając łagodnie w prawo i przecinając dalej nowy Park Nadodrzański. Dojeżdżamy do skrzyżowania z główną ulicą Żelaznej i skręcamy w prawo, by zobaczyć kościół św. Mikołaja.

Spod kościoła w Żelaznej wracamy tą samą drogą, którą do niego przyjechaliśmy. Na skrzyżowaniu, na którym główna droga skręca w prawo, my jedziemy prosto ul. Warszawską. Dojeżdżamy nią na skraj wsi i do nowej drogi dla rowerów biegnącej po wale polderu Żelazna. Wjeżdżamy na nią, skręcając w prawo. Trzy kilometry dalej docieramy na skraj Opola. Przy pierwszych zabudowaniach i zbiorniku przeciwpożarowym zjeżdżamy z wału i jedziemy prosto drogą szutrową pomiędzy salonem sprzedaży samochodów „Lellek” a hotelem „Słociak, za którymi dojeżdżamy do węzła komunikacyjnego na obwodnicy Opola, przy hali „Makro”. Dalej jedziemy prosto ul. Partyzancką. Niecały 1 km dalej skręcamy w prawo, w ul. Północną biegnącą przez strefą przemysłową. Na jej końcu mijamy po lewej stronie stadion sportowy i jedziemy dalej prosto pod wiaduktem obwodnicy miasta. Za obwodnicą wjeżdżamy na ul. Pisankową na tyłach stadniny koni oraz Muzeum Wsi Opolskiej. Dojeżdżamy do skrzyżowania, na którym skręcamy w lewo, w ul. Etnografów, która kończy się na ruchliwej ul. Wrocławskiej tuż przy wejściu do Muzeum.

37,7 km • Opole, Muzeum Wsi Opolskiej – Dąbrowa

Długość odcinka – 10,6 km

Z Muzeum Wsi Opolskiej kierujemy się na południe. Przecinamy ostrożnie ul. Wrocławską i jedziemy prosto ul. Żerkowicką. Ulica ta po chwili zakręca w prawo. Na następnym skrzyżowaniu skręcamy w lewo, a 250 m dalej w prawo, na drogę gruntową. Droga ta po chwili zakręca w lewo, potem od razu w prawo i dociera do linii kolejowej Opole-Wrocław. Tu skręcamy w prawo na drogę techniczną wzdłuż torów, która doprowadzi nas do stacji kolejowej Chróścina. Przed stacją skręcamy w lewo i przejeżdżamy przez tory. Po chwili zjeżdżamy łagodnie w prawo na gruntową ul. Kościelną. Mijamy kościół św. Apostołów Piotr i Pawła ze stojącą obok średniowieczną dzwonnicą i na głównej ulicy wsi skręcamy w prawo. Po chwili za zakrętem widzimy po lewej stronie ciekawy dwór z widocznymi na elewacji drewnianymi belkami. Skręcamy przed nim w lewo, by przejechać przez Park Dworski. W parku jedziemy wzdłuż stawu i na wysokości drewnianego mola skręcamy w prawo. Mijamy brodzik dla dzieci i znów skręcamy w prawo. Po chwili wyjeżdżamy z parku drewnianą kładką i skręcamy w lewo. Na rozwidleniu na końcu Chróściny jedziemy w prawo, w kierunku Dąbrowy. Tu mijamy po prawej stronie drogi park i na skrzyżowaniu za nim skręcamy w prawo, dojeżdżając do dąbrowskiego zamku, gdzie kończymy wycieczkę.

DOJAZD DO GRĄDÓW ODRZAŃSKICH

Długość dojazdu: 17,2 km w obie strony. Całkowita długość trasy: 65,5 km.

Z rezerwatu przyrody „Narok” jedziemy dalej w kierunku zachodnim, poruszając się niebieskim szlakiem rowerowym. Mijamy wieś Golczowice i 2 km za nią dojeżdżamy do Mikolina i drogi wojewódzkiej 458. Skręcamy w prawo i przejeżdżamy mostem na Odrze. Pięćset metrów za mostem, skręcamy w pierwszą w prawo drogę leśną (czerwony szlak rowerowy) i wjeżdżamy do lasu będącego częścią Grądów Odrzańskich. Nieco ponad 1 km dalej docieramy do Gęsiego Stawu, przy którym skręcamy w lewo i jedziemy do niewielkiej wsi Wielopole. Na pierwszym skrzyżowaniu pomiędzy zabudowaniami skręcamy w lewo. Kilometr dalej, na skraju lasu skręcamy ostro w lewo na zielony szlak rowerowy, który po chwili wjeżdża w głąb lasu. Kolejny odcinek to bardzo malownicza droga pośród gęstego zagajnika, kilku oczek wodnych i pomników przyrody. Na jej końcu dojeżdżamy do drogi, którą wjechaliśmy na teren Grądów i skręcamy w prawo. Gdy dotrzemy do drogi wojewódzkiej 458 skręcamy w lewo, przekraczamy Odrę i na następnym skrzyżowaniu na skraju Mikolina skręcamy w lewo. Przez Golczowice wracamy do rezerwatu przyrody Narok, gdzie wjeżdżamy z powrotem na trasę główną wycieczki.

ALTERNATYWNA TRASA NIEWODNIKI WRZOSKI

Trasa krótsza o 8,1 km. Całkowita długość trasy: 40,2 km.

Na północnym krańcu Niewodnik, kierujemy się na wschód (w stronę cmentarza) czerwonym szlakiem rowerowym. Polna i lekko wyboista droga doprowadza nas na zachodni kraniec Żelaznej. Tu skręcamy w prawo, przecinając drogę wojewódzką 459. Po chwili dojeżdżamy do skrzyżowania polnych dróg, na którym czerwony szlak skręca łagodnie w lewo, a my jedziemy prosto czarnym szlakiem rowerowym. Kiedy miniemy pobliski zagajnik, jedziemy zadrzewioną aleją do pierwszego skrzyżowania, na którym skręcamy w lewo. Teraz czeka nas długa prosta przez pola, która kończy się w Opolu-Wrzoskach. Na jej końcu mijamy zabytkową kapliczkę św. Rocha, za którą musimy ostrożnie przeciąć prosto ruchliwą obwodnicę miasta. Dalej ul. Barwną docieramy do głównej drogi przez dzielnicę, skręcamy w lewo i od razu w prawo, w ul. Mechnicką. Dojeżdżamy nią do stacji kolejowej w Chróścinie, gdzie wracamy na trasę główną wycieczki.

DĄBROWA

Miejscowość położona w pobliżu Opola, nieopodal Borów Niemodlińskich, będąca siedzibą gminy. Jej nazwa pochodzi od staropolskiego określenia lasów dębowych występujących w okolicy. Historia pisana osady sięga około 1300 r. Dąbrowa częściowo położona jest na wzgórzu, z którego roztacza się malowniczy widok na okolicę. W tej części wsi znajdują się jej najważniejsze zabytki: zamek i otaczający go park oraz kościół św. Wawrzyńca. Przy ul. Zielonej, na południowym skraju wsi znajduje się ciekawy pomnik przyrody – licząca kilkanaście tysięcy lat kłoda dębu wyłowiona ze Żwirowni w Lewinie Brzeskim. Warto także zwrócić uwagę na drewniane rzeźby rycerzy rozmieszczone w ważnych punktach Dąbrowy oraz przy zamku. W dolnej części miejscowości znajduje się jej centrum z najważniejszymi instytucjami, jak Urząd Gminy, poczta, hala sportowa czy szkoła. Także tutaj, na północno-zachodnim krańcu wsi znajdują się tereny rekreacyjne nad gliniankami będącymi pozostałością dawnej cegielni (dojazd ul. Polną).

DĄBROWA, ZAMEK I PARK

Dąbrowski zamek prawdopodobnie stanął w miejscu dawnego, średniowiecznego poprzednika. W latach 1615-1617 został rozbudowany i stał się rezydencją rodu von Tschetchau-Mettich. W połowie XIX w. powstał zamkowy park. Obiekt wielokrotnie zmieniał swoich właścicieli. Pod koniec XIX w. został kupiony przez rodzinę Hochbergów i natychmiast przystąpiono do jego przebudowy w stylu neorenesansowym. Zasadnicza bryła budynku pozostała bez zmian. Przebudowano bramę wjazdową i wieżę zegarową. Dobudowano część mieszkalną, pawilon z okrągłą basztą skierowaną na południe, pięcioboczny ryzalit i dorycki portyk dźwigający taras w skrzydle północno-wschodnim. W bryle zamku warto zwrócić szczególną uwagę na oryginalne, kręcone kominy, jedne z niewielu takich w Europie. Piękne są również kamienne herby rodowe na południowej i wschodniej fasadzie. Park Zamkowy, pełen starych okazów drzew i krzewów, posiada cechy parku angielskiego. Przez lata był on porzucony i zaniedbany. Dziś powoli odzyskuje dawną świetność. To doskonałe miejsce na odpoczynek czy rodzinny piknik. Znajdują się tu liczne ławki, altany a także ciekawa infrastruktura parkowa (m.in. hotele dla owadów, liczne budki lęgowe dla ptaków, itp.). Obecnie zamek i park są własnością Uniwersytetu Opolskiego. Jego wnętrza niestety nie są udostępnione do zwiedzania. Obok pałacu stoją dawne zabudowania folwarczne.

DĄBROWA, KOŚCIÓŁ ŚW. WAWRZYŃCA

Pierwszy kościół w Dąbrowie stanął prawdopodobnie w XIII wieku. Obecna świątynia została wzniesiona na początku XVII wieku na pozostałościach poprzedniej budowli. Uległa ona częściowej przebudowie w latach: 1822, 1852 i 1948. Kościół usytuowany na wzgórzu otoczony jest kręgiem starych lip. W jego wnętrzu warto zwrócić uwagę na cenne zabytki sztuki sakralnej: klasycystyczne ołtarze (główny i dwa boczne) z XIX w. z rzeźbami św. Piotra i Pawła oraz płaskorzeźbą przedstawiającą popiersie Boga Ojca, kamienną płaskorzeźbę Ukrzyżowania z początku XVII wieku, rokokową ambonę z XVIII w., drewniany chór muzyczny z XVIII w., barokową rzeźbę Chrystusa Zmartwychwstałego czy umieszczony w wieży dzwon z XVI wieku.

CIEPIELOWICE

Niewielka miejscowość sąsiadująca od północy z Dąbrową . Pierwsze wzmianki o Ciepielowicach pojawiają się dopiero w 1679 roku. Zapisano w nich szczegóły dotyczące zobowiązań wsi wobec parafii w Dąbrowie. Z nieco późniejszych dokumentów (1750 r.) dowiadujemy się, że wieś zamieszkiwało wówczas 4 gospodarzy, 21 zagrodników i chałupników, hodowano 4 konie. Dziś w Ciepielowicach warto zobaczyć zrewitalizowane historyczne centrum wsi. Obok ruin pałacu z 1800 r. powstały alejki spacerowe, tablica wizualizująca wygląd pałacu w czasach świetności, a także łąka kwietna. W sąsiedztwie pałacu znajdują się pozostałości dawnego parku z XIX w. w Ciepielowicach zachował się także zabytkowy spichlerz.

CIEPIELOWICE, RUINY DWORU

Pierwotny dwór stał w Ciepielowicach już przed 1750 rokiem. Pojawia się on na mapach Ch. Wredego pochodzących z tego okresu. Obiekt był częścią rozległego kompleksu pałacowo-parkowo-folwarcznego. Inicjatorami budowy byli pruski radca sądowy, hrabia Franciszek Ksawery von Biedau z Wrocławia wraz z małżonką. W latach 1913 – 1926 z inicjatywy hrabiego Hermanna von Solms-Baruth dokonano przebudowy dworu. Dobudowano wówczas nowe, wschodnie skrzydło z piwnicami o sklepieniach kolebkowo-krzyżowych, łącząc obie części basztą o przekroju elipsy. Budowli nadano cechy stylu neoklasycystycznego. Na fasadzie dworu pojawił się także półokrągły ryzalit nad drzwiami balkonowymi z kartuszem, na którym umieszczono herby szlacheckie Hermanna Franza zu Solms-Baruth i jego małżonki Anny von Hochberg. Obiekt otoczony był XIX-wiecznym parkiem. Do lat 90-tych XX w. znajdował się tu staw, na którym dawni właściciele zimą urządzali lodowisko. Budowla jest obecnie zabezpieczoną ruiną. Wokół zagospodarowano tereny zielone oraz wyremontowano alejki spacerowe.

KARCZÓW

Miejscowość powstała najprawdopodobniej w XIII w., choć najstarsze wzmianki w dokumentach pochodzą z 1471 roku. Wtedy znana była pod nazwą Schonwitz. Obecna nazwa używana jest od 1948 roku. W Karczowie warto zobaczyć dwa zabytkowe kościoły – katolicki i ewangelicki. W centrum wioski znajduje się także pałac z 1791 roku wraz z parkiem. Na północnym krańcu wsi działa Stadnina Karczów, w której można skorzystać z jazdy konnej.

KARCZÓW, PAŁAC

Pałac w obecnej formie zbudowany został prawdopodobnie w II połowie XVIII wieku w stylu klasycystycznym z elementami baroku. Dokładna data jego powstania nie jest znana. Nie wiadomo też na pewno czy pałac powstał od podstaw, czy była to przebudowa już istniejącego obiektu. Inicjatorem budowy lub przebudowy był ówczesny właściciel Karczowa, hrabia Jerzy Henryk von Tschirsky. Zabytek otoczony jest starym parkiem założonym w 1791 r. przez przybranego syna hrabiego – Fryderyka Leonarda Konrada. Jego ozdobą są dwa pomnikowe dęby szypułkowe. Po drugiej wojnie światowej w pałacu mieściły się różne instytucje państwowe. Ostatnią z nich była Dyrekcja Zakładu Unasienniania Zwierząt. Obecnie pałac jest w rękach prywatnych i nie jest udostępniony do zwiedzania.

NAROK

Wieś po raz pierwszy wzmiankowana jest w dokumencie z 1234 r. pod nazwą Naroci. Historia Naroka jest długa i złożona. W 1327 r. stał się lennem czeskim. W 1515 roku znalazł się w strefie wpływów austriackich Habsburgów. W 1858 r. Narok został własnością Fryderyka Wichelhausa, który przebudował stojący tu od stu lat pałac w formie, w jakiej zachował się do dziś. Oprócz pałacu w miejscowości warto zobaczyć zabytkowy kościół św. Floriana oraz zabytkowy spichrz. Przez wschodnią część wioski biegnie Aleja Lipowa ze szpalerem starych i dorodnych lip. Z kolei za północno-zachodnim krańcem wioski położony jest ciekawy Rezerwat Przyrody Narok. Nieopodal niego znajduje się śluza z kładką dla pieszych i rowerzystów, którą można przedostać się na drugą stronę Odry.

NAROK, PAŁAC

Pałac powstał w połowie XVIII wieku. Lokalne legendy mówią o właścicielu - hulace, który urządzał uczty tak często, że podczas jednej z nich cały zamek zatonął. Ocalał tylko pies, który tęsknym szczekaniem uprzykrzał życie mieszkańcom wioski. Legenda prawdopodobnie dotyczy braci Guradze, do których przez krótki czas należał pałac. Bracia ze względu na swoje upodobanie do biesiad, ponoć bardzo szybko roztrwonili majątek i musieli sprzedać rezydencję w Naroku. Zakupił ją od nich porucznik Fryderyk Wichelhaus, który przebudował go w stylu angielskiego gotyku. Podczas II wojny światowej w pałacu mieścił się sztab wojskowy Armii Czerwonej, dzięki czemu uniknął on zniszczeń wojennych. Obecnie pałac jest w rękach prywatnych i nie jest udostępniony do zwiedzania. 

REZERWAT PRZYRODY NAROK

Rezerwat utworzony został w 2023 roku. Obejmuje on las dolinny nad Odrą, na który składają się łęgowe lasy dębowo-wiązowe (jedne z największych i najbardziej różnorodnych siedlisk w Europie) oraz położone w starorzeczach lasy olszowo-jesionowe. Spore połacie lasów występują w stanie niezmienionym przez człowieka. Oprócz środowisk leśnych znajdują się tu także środowiska wodne. Na ich terenie spotkać można liczne chronione gatunki fauny i flory.

GRĄDY ODRZAŃSKIE

Obszar objęty ochroną w ramach programy Natura 2000 położony wzdłuż 71-kilometrowego odcinka doliny Odry od Naroku do Wrocławia. Znajdują się na nim liczne cieki wodne, starorzecza oraz pozostałości rozlewisk i stawów. Na chronionym obszarze stwierdzono występowanie aż 113 gatunków ptaków lęgowych. Tutejsze lasy są jedną z ostatnich ostoi dla wielu z nich, w tym bardzo rzadkich. Można tu spotkać m. in.: dzięcioła średniego, dzięcioła zielonosiwego, dzięcioła zielonego, muchołówkę białoszyją, kanie czarną i rudą, trzmielojada, orlika krzykliwego czy kobuza. Większość z nich znajduje się w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt, zawierającej gatunki zagrożone wyginięciem. W szacie roślinnej Grądów Odrzańskich dominują przede wszystkim drzewostany dębowo-grabowe, jednam zachowały się niewielki obszary drzewostanów olszowo-wiązowych oraz wierzbowo Topolowych. Na naszej trasie odwiedzimy fragmenty Grądów w okolicach Naroka oraz Popielowa i Wielopola.

NIEWODNIKI

Wieś w gminie Dąbrowa położona w jej północnej części, nad Odrą. Niewodniki po raz pierwszy pojawiają się w dokumencie z 1223 r. wydanym przez wrocławskiego biskupa Lorenza, w którym figuruje pod zlatynizowaną nazwą Nievodnici. Nazwa wioski pochodzi od staropolskiego słowa niewód i związana jest z rozwijającym się tutaj w dawnych czasach rybołówstwem. W centrum wioski znajduje się zespół pałacowo-parkowy, który obecnie jest w rękach prywatnych i nie jest udostępniony do zwiedzania. Obiekt oferuje za to pokoje gościnne. Najnowszą inwestycją w miejscowości jest Park Wiejski zlokalizowany obok boiska sportowego. To dobre miejsce na odpoczynek przed dalszą trasą.

NIEWODNIKI, PAŁAC I PARK

Pałac w Niewodnikach to dawna rezydencja Juliusza von Wihelhausa, zbudowana w 1872 r. w stylu łączącym styl francuskiego renesansu z elementami neobarokowymi. Oprócz budynku głównego do dziś zachowała się część folwarku – oficyna i spichlerz. Nie przetrwał młyn stojący dawniej nad potokiem. Przez pewien czas był tu hotel z restauracją i kawiarnią, jednak od dawna jest zamknięty. Niedawno obiekt znalazł nowego właściciela i czeka na przywrócenie go do użytku. Pałac otoczony jest urokliwym, starym parkiem krajobrazowo-naturalistyczny o powierzchni 4 ha.

ŻELAZNA

Miejscowość należąca do gminy Dąbrowa, położna na zachodnim brzegu Odry w bezpośrednim sąsiedztwie Opola. W dokumentach po raz pierwszy wymieniona jest w 1228 jako Selazna. Później pojawia się nazwa Zelasno. W 1278 roku wieś stała się majątkiem klasztornym funkcjonującym naprawie magdeburskim. Co ciekawe, miała wówczas dwóch sołtysów. Żelazna oprócz malowniczego położenia w Dolinie Odry przy utworzonym niedawna Polderze Żelazna może się poszczycić dwoma ciekawymi zabytkami. Pierwszy to kościół św. Mikołaja. Drugi to dawny klasztor Zgromadzenia Sióstr Służebniczek NMP. W 2023 r. w północnej części Żelaznej, nad Odrą powstał Park Nadodrzański z licznymi nasadzeniami nowych drzew, tablicami edukacyjnymi oraz niewielką wieżą widokową.

POLDER ŻELAZNA

Polder zbudowano w latach 2021-2024. Ma on za zadanie ochronę północnej części Opola przed powodzią. W ramach inwestycji zbudowano m. in. nowe wały przeciwpowodziowe, na których powstała wygodna, asfaltowa droga dla rowerów, prowadząca od Kanału Ulgi w Opolu do Żelaznej. Przy okazji budowy folderu wykonano także przebudowę jazu w Opolu-Wróblinie. Okolice polderu są niezwykłe malownicze i nie brakuje tu terenów ciekawych przyrodniczo. Znajduje się tu kilka starorzeczy Odry, tworzących urokliwe oczka wodne.

OPOLE-BIERKOWICE, MUZEUM WSI OPOLSKIEJ

Niezwykły skansen położony na zachodnich krańcach Opola. Stoi w nim ponad 40 zabytkowych, drewnianych budowli przeniesionych tu z całej Opolszczyzny. Ich rozkład odpowiada topografii regionu, przez co łatwo dostrzec różnice między różnymi terenami w wyposażeniu domów i architekturze. Właściwie to kompletna wioska: chaty, stajnie, pastwiska, pasieki, spichlerze, kościół, cmentarz, kuźnia, młyn­ i dwa wiatraki. Budynki ustawione są zgodnie z oryginalnym układem dawnych zagród. We wnętrzach niektórych chat można podziwiać wyposażenie „z epoki”, dzięki czemu łatwo jest przenieść się w czasie. Na miłośników kowalstwa czeka tu w pełni wyposażona kuźnia. Ciekawa jest też kolekcja maszyn rolniczych świadcząca o wysokim technicznym zaawansowaniu dawnego Śląska. Tablice informacyjne przy maszynach opisują szczegółowo pracę na roli w dawnych wiekach – od orki, przez zasiew, aż po żniwa.

CHRÓŚCINA

Niewielka i urocza miejscowość w bezpośrednim sąsiedztwie Opola, której historia sięga wczesnego średniowiecza (X-XI w.). Pierwsze wzmianki o Chróścinie pojawiają się jednak dopiero w 1274 r. Dowiadujemy się z nich o dziesięcinie, którą osada miała płacić kościołowi w Skorogoszczy. W 1274 r., po prawdopodobnym zniszczeniu wsi przez hordy tatarskie, wieś uzyskała z rąk opolskiego księcia Władysława przywilej lokacyjny na prawie niemieckim. Właścicielem Chróściny był wtedy jeden z rycerzy księcia, niejaki Henryk. W 1843 r. otwarto przechodzącą przez wieś linię kolejową z Opola do Wrocławia. Obecnie w Chróścinie warto zobaczyć kilka zabytków. To m.in.: XIX-wieczny dwór, kościół św. Piotra i Pawła zbudowany w latach 1792-1793, średniowieczna dzwonnica kościoła z przełomu XIV i XV w., klasycystyczna plebania, dwie kapliczki św. Jana Nepomucena (XVII i XIX w.), szkoła z 1862 r. czy zabudowania dawnego folwarku. Warto także odwiedzić przeuroczy Park Dworski z pięknymi okazami drzew i krzewów, centralnie położonym stawkiem, plenerowym SPA oraz miejscami na grilla i rodzinny piknik.

CHRÓŚCINA, KOŚCIÓŁ ŚW. APOSTOŁÓW PIOTRA I PAWŁA I ŚREDNIOWIECZNA DZWONNICA

Pierwszy kościół w Chróścinie powstał w XIV w. lub wcześniej. Obecny wzniesiony został po pożarze w latach 1792 – 1793 w stylu klasycystycznym, z wykorzystaniem elementów poprzedniej świątyni. We wnętrzu warto zwrócić uwagę na: barokową dzwonnicę ze stopą w kształcie delfinów z końca XVIII w., ołtarze z tego samego okresu z figurami św. apostołów Piotra i Pawła, św. Antoniego, św. Franciszka, św. Jadwigi i św. Barbary, a także obrazy Matki Bożej z Dzieciątkiem (XVIII w.) i św. Urbana z widokiem chróścińskiego kościoła w tle. Do kościoła prowadzi przejście przez piękną bramę-dzwonnicę wzniesioną na przełomie XIV i XV wieku z rudy darniowej. Tuż obok kościoła stoi klasycystyczna plebania oraz zabudowania dawnego folwarku.

CHRÓŚCINA, DWÓR I PARK DWORSKI

Powstanie dworu w Chróścinie datowane jest na 1898 r., pod tym jak tutejszy majątek nabył od Maksymiliana von Strachwitz Tadeusz Szymonski. Zbudowany został w stylu szwajcarskim, z widocznymi na fasadzie, drewnianymi belkami. Wzorcem do jego powstania miał być klasyczny, szwajcarski dom góralski – z zewnątrz prezentujący się efektownie, wewnątrz jednak urządzony bardzo skromnie. Budynek posiada balkony, które umożliwiały kąpiele słoneczne. Dodatkowo ozdobiono go dekoracją wyciętą w drewnie, która zachowała się do dziś. Budowla będąca niegdyś siedzibą rodową do niedawna mieściła tutejszy Zespół Szkół. Obecnie dwór poddawany jest renowacji, po której ma w nim powstać lokalne centrum kultury. Tuż przy dworze położony jest XIX-wieczny park krajobrazowy. Utworzono go na rzucie nieregularnego wieloboku. Park Dworski został gruntownie zrewitalizowany w 2014 roku. Znajdują się w nim dwa stawy (niegdyś hodowlane) oraz liczne, ciekawe okazy drzew i krzewów. Podczas rewitalizacji zbudowano drewnianą kładkę, molo na większym ze stawów, brodzik dla dzieci, altany i wiaty turystyczne oraz wyposażono park w liczne ławki. Nasadzono także ok. 500 roślin, w tym m.in: azalie, berberysy, różaneczniki i ozdobne świerki. Ciekawostką chróścińskich stawów parkowych są szczeżuje, rzadkie, chronione polskie małże.